Üniversitelerde Zorunlu Kitap Uygulamasına Ombudsmanlık Freni: Almayan Öğrencinin Puanı Düşürülemez

Üniversitelerde öğrencilerin belirli bir ders kitabını satın almaya zorlanması ve kitabı temin etmeyen öğrencilerin notlandırmada dezavantajlı duruma düşürülmesi tartışmasına Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) önemli bir kararla açıklık getirdi. Ombudsmanlık, öğrencilerin maddi nedenlerle ders materyaline ulaşamamasının not kaybına yol açmasının eğitim hakkı ve fırsat eşitliği açısından sorun oluşturduğunu değerlendirdi.

Kitabı Almayan Öğrenci 15 Puanlık Dezavantajla Karşılaşıyordu

Karara konu süreç, Necmettin Erbakan Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu hazırlık programındaki ders materyalleriyle ilgili yapılan başvurunun ardından başladı.

Başvuruda, kullanılan ders kitabının satın alınmasının fiilen zorunlu hale getirildiği, kitabı almayan öğrencilerin ise kitapla birlikte sunulan çevrim içi ödev sistemine erişemediği ileri sürüldü.

Söz konusu çevrim içi çalışmaların değerlendirmeye 15 puanlık etkisinin bulunduğu, dolayısıyla kitabı temin edemeyen öğrencilerin 100 yerine fiilen 85 puan üzerinden değerlendirilme riskiyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.

Üniversite Uygulamaya İlişkin Açıklama Yaptı

Üniversite tarafından KDK'ye gönderilen açıklamada, kullanılacak kitapların Materyal Komisyonu tarafından belirlendiği ve seçim sırasında hem eğitim açısından sağlayacağı yararın hem de fiyatının dikkate alındığı bildirildi.

Kitapların çevrim içi ödev bölümlerinin bulunduğu, buradaki puanlamanın yüzde 70'inin ödevleri tamamlama, yüzde 30'unun ise doğru cevap oranı üzerinden hesaplandığı belirtildi.

Ayrıca maddi imkânları yetersiz öğrencilere ücretsiz kitap sağlanmasına yönelik uygulamanın bulunduğu ve gerçekten kitabı temin etme imkânı olmayan öğrencilerin geri çevrilmediği ifade edildi.

KDK: Belirli Bir Kitabın Satın Alınması Zorunlu Tutulamaz

Başvuruyu inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu açısından dikkat çeken bir değerlendirmede bulundu.

KDK, üniversitelerin eğitim politikaları kapsamında öğrencilere belirli kitapları tavsiye edebileceğini ancak öğrencilerin belirli bir kitabı satın almaya zorlanmasına yönelik açık bir yasal düzenleme bulunmadığına dikkat çekti.

Öğrencilerin ekonomik imkânlarının birbirinden farklı olduğunun altını çizen Kurum, ders materyaline erişemeyen öğrencilerin bundan dolayı akademik değerlendirmede dezavantajlı hale gelmesinin fırsat eşitsizliği doğurabileceğini değerlendirdi.

Kitaba Erişememek Not Kaybına Dönüşmemeli

KDK'nin değerlendirmesinde, ders materyallerine erişimin eğitim hakkı kapsamında ele alınması gerektiğine işaret edildi.

Üniversitelerin bilimsel özerklikleri çerçevesinde derslerde belirli kaynakları kullanmasının olağan olduğu belirtilirken, ücretli bir materyale erişimin öğrencinin notunu doğrudan etkileyen bir sisteme dönüştürülmesinin farklı sonuçlar doğurabileceği kaydedildi.

Kitabı satın alabilen ve alamayan öğrenciler arasında notlandırma farkı oluşmasının eğitimde fırsat eşitliğini zedelediği sonucuna ulaşıldı.

Üniversiteye Notlandırma Sisteminin Değiştirilmesi Tavsiye Edildi

Kamu Denetçiliği Kurumu başvuruyu kabul ederek Necmettin Erbakan Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiye kararı verdi.

Kararda, kitap satın alma şartı aranmaksızın ilgili ders materyallerinde bulunan çevrim içi uygulamaların öğrencilerin notlandırılmasında bir bileşen olarak kullanılmaması gerektiği belirtildi.

Böylece öğrencilerin ücretli bir kitabı satın alıp alamamalarının akademik başarı değerlendirmesinde farklılık oluşturmasının önüne geçilmesi gerektiği ortaya konuldu.

Karar Üniversite Öğrencileri Açısından Önem Taşıyor

KDK'nin kararı, üniversitelerde kullanılan ücretli kitap ve dijital eğitim materyallerinin ölçme ve değerlendirme sistemlerine nasıl dahil edilebileceği açısından dikkat çekiyor.

Kararın temel yaklaşımına göre üniversiteler ders kitabı veya yardımcı kaynak önerebilirken, öğrencinin ücretli materyali satın alamaması nedeniyle doğrudan puan kaybına uğramasına neden olacak uygulamalar eğitim hakkı ve fırsat eşitliği bakımından sorun oluşturabiliyor.

KDK ayrıca üniversitenin tavsiye kararı doğrultusunda gerçekleştireceği işlemi 30 gün içerisinde Kuruma bildirmesi gerektiğine karar verdi.