TİHEK’ten ÖSYM’ye 40 Bin Lira Ceza: Görme Engelli Adaylar İçin Emsal Karar

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), görme engelli adaylara farklı nitelikteki sınavlarda aynı miktarda ek süre tanınmasına ilişkin dikkat çeken bir karara imza attı. Kurul, sınavların özellikleri dikkate alınmadan standart ek süre uygulanmasını engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlali olarak değerlendirdi. ÖSYM Başkanlığına 40 bin lira idari para cezası verildi.

Görme Engelli Aday TİHEK’e Başvurdu

Karara konu süreç, yüzde 80 oranında görme kaybı bulunan bir adayın Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna başvurmasıyla başladı.

Aday, ÖSYM tarafından gerçekleştirilen bazı sınavlarda kendisine sağlanan ek sürenin ve soru kitapçıklarında kullanılan yazı büyüklüğünün ihtiyaçlarını karşılamadığını belirtti.

Başvuruda YDS, YÖKDİL ve ALES gibi sınavlarda kullanılan soru kitapçıkları ile tanınan ek sürenin, görme engelli adayların sınavı diğer adaylarla eşit şartlarda tamamlayabilmeleri açısından yeterli olmadığı ileri sürüldü.

EKPSS’deki Ek Süre Uygulamasına Dikkat Çekildi

Başvuruyu yapan aday, EKPSS'de sınav süresinin yüzde 50'si oranında ek süre uygulanmasının kendisi açısından daha uygun olduğunu belirtti.

Diğer sınavlarda ise 30 dakikalık ek süre verilmesinin bütün soruları okuyup yanıtlamak için yeterli olmadığını ifade eden aday, görme engelli kişiler için sınavın niteliğine ve süresine göre düzenleme yapılmasını istedi.

Ayrıca az gören adaylar için soru kitapçıklarındaki yazı boyutlarının artırılması ve gerekli durumlarda okuyucu veya işaretleyici desteği sağlanan adayların ek süre imkanlarının da yeniden değerlendirilmesi talep edildi.

ÖSYM Engelli Adaylara Yönelik Uygulamaları Açıkladı

TİHEK’in incelemesi kapsamında görüşüne başvurulan ÖSYM, engelli, sağlık sorunu bulunan veya özel durumu olan adayların ihtiyaçlarına göre çeşitli sınav uygulamalarının bulunduğunu bildirdi.

Adayların soru kitapçığını okuyabilme ve cevap kağıdını işaretleyebilme durumlarının dikkate alındığını belirten ÖSYM, gerekli durumlarda okuyucu ve işaretleyici desteği verildiğini kaydetti.

ÖSYM ayrıca EKPSS'deki yüzde 50 oranındaki ek süre uygulamasının ilgili düzenlemeler, bilimsel değerlendirmeler ve uzman görüşleri doğrultusunda belirlendiğini ifade etti.

TİHEK: Sınavların Özellikleri Birbirinden Farklı

Başvuruyu inceleyen TİHEK, sınavların sürelerinin, soru türlerinin ve içeriklerinin birbirinden farklı olduğuna dikkat çekti.

Buna rağmen görme engelli adaylara sınavların özelliklerinden bağımsız şekilde standart olarak 30 dakika ek süre verilmesinin yeterli olmadığı değerlendirildi.

Kurul, görme engelli adaylara verilecek ek sürenin her sınavın kendi özellikleri dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği sonucuna vardı.

Ayrımcılık Yasağının İhlal Edildiğine Karar Verildi

TİHEK, görme engelli adayların dezavantajlarının giderilmesi amacıyla gerekli makul düzenlemelerin yapılması gerektiğine işaret etti.

Kurul, farklı özelliklere sahip sınavlarda adaylara aynı miktarda ek süre tanınmasının engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlaline yol açtığına hükmetti.

Bunun üzerine ÖSYM Başkanlığı hakkında 40 bin lira idari para cezası uygulanmasına karar verildi.

Yazı Puntosu Konusunda İhlal Bulunmadı

TİHEK'in değerlendirmesinde adayın soru kitapçıklarında kullanılan yazı büyüklüğüne ilişkin talebi de ele alındı.

Bu başlık altında yapılan incelemede ise ayrımcılık yasağının ihlal edilmediği sonucuna ulaşıldı.

Ek Süre Engelden Kaynaklanan Dezavantajı Gidermeli

Kararın gerekçesinde engelli bireylerin diğer kişilerle eşit koşullarda haklardan yararlanabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılmasının önemine vurgu yapıldı.

Engelli adaylara verilen ek sürenin yalnızca normal sınav süresine eklenen bir zaman dilimi olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi.

Bu sürenin, adayın engelinden kaynaklanan dezavantajı azaltmayı ve diğer adaylarla daha eşit şartlarda sınava katılabilmesini sağlamayı amaçlayan bir telafi düzenlemesi olduğu ifade edildi.

TİHEK ayrıca sınavların özelliklerine göre farklı ek sürelerin belirlenmesinin ÖSYM açısından aşırı veya orantısız bir yük oluşturmayacağı değerlendirmesinde bulundu.